Vrijdag 16 oktober liep het vliegverkeer boven Italië vast. De Italiaanse luchtverkeersleiding ENAV kreeg te maken met een technische storing en moest overschakelen op een noodsysteem dat ongeveer de helft van het normale verkeer aankan. Dat merkten ze ook op Schiphol. Volgens Luchtvaartnieuws schrapte KLM onder meer vluchten naar Milaan Linate en Rome Fiumicino, haalden easyJet en ITA Airways vluchten uit hun schema en liepen andere vluchten tussen Italië en Amsterdam flinke vertraging op. Sabotage is volgens ENAV uitgesloten, de oorzaak was vrijdag nog niet bekend.
Wie vast heeft gezeten, wil vooral weten of er geld tegenover staat. Het antwoord hangt bij deze dag sterker dan anders af van de vraag waaróm jouw vlucht niet op tijd was. Er liepen namelijk twee dingen door elkaar.
Twee oorzaken op dezelfde vrijdag
Op dezelfde dag legden piloten en cabinepersoneel van easyJet in Italië 24 uur het werk neer, van middernacht tot 23.59 uur. Vakbond USB Lavoro Privato protesteert tegen werkdruk die het onhoudbaar noemt en tegen afspraken over maaltijden die niet worden nagekomen, schrijft het Italiaanse Missionline. Zoals bij elke Italiaanse luchtvaartstaking waren de vluchten tussen 7.00 en 10.00 uur en tussen 18.00 en 21.00 uur beschermd, maar alleen die op een vooraf afgesproken lijst.
Luchtvaartnieuws merkt zelf al op dat bij easyJet niet duidelijk is welk deel van de schrapping door de storing kwam en welk deel door de staking. Voor jou als passagier is dat geen detail. Het is precies de vraag waar je claim op draait.
Een storing bij de verkeersleiding is overmacht
De Europese regels voor passagiersrechten geven je bij een annulering, of bij een aankomst die drie uur of meer te laat is, recht op een vaste vergoeding. Voor vluchten binnen de EU tot 1500 kilometer is dat 250 euro, tot 3500 kilometer 400 euro. Italië valt vanaf Schiphol altijd in een van die twee groepen. Die vergoeding vervalt als de maatschappij kan aantonen dat er sprake was van een buitengewone omstandigheid die ze niet kon voorkomen.
Een storing bij de luchtverkeersleiding is daar een schoolvoorbeeld van. De maatschappij heeft er niets over te zeggen, ze krijgt simpelweg geen toestemming om op te stijgen of te landen. Ook het Italiaanse persbureau ANSA wees er vrijdag op dat er bij de technische storing geen recht op compensatie is. Het is dezelfde redenering als bij de staking van de Italiaanse luchtverkeersleiders eind september, die we uitlegden in ons stuk over welke vluchten toen vervielen en wat je rechten waren.
Er zit één addertje onder het gras waar veel reizigers niet aan denken. Vertrok je vrijdagavond pas, en was je toestel ’s ochtends in Italië blijven staan door de storing, dan mag de maatschappij zich daar ook op beroepen. Het Europese Hof van Justitie besliste in 2020 dat een buitengewone omstandigheid bij een eerdere vlucht met hetzelfde toestel ook latere vertraging kan verklaren, zolang de maatschappij aantoont dat het verband er echt is. Een vertraagde avondvlucht naar Rome is dus niet automatisch een claim.
Een staking van eigen personeel is dat niet
Bij een staking van het eigen personeel ligt het anders. In 2021 oordeelde hetzelfde Hof, in een zaak over pilotenstakingen bij SAS, dat een staking die een vakbond van het eigen personeel uitroept geen buitengewone omstandigheid is. Arbeidsonrust hoort bij de normale bedrijfsvoering van een luchtvaartmaatschappij. Viel je easyJet-vlucht vrijdag uit door de actie van piloten en cabinepersoneel, dan heb je dus wel recht op de vaste vergoeding, plus terugbetaling of een andere vlucht.
Daarom is het nuttig om je annuleringsmail er nog eens bij te pakken. Staat er alleen iets vaags over operationele redenen, vraag de maatschappij dan schriftelijk wat de oorzaak van jouw annulering was. Wij zouden bij een easyJet-vlucht van of naar Italië op 16 oktober in elk geval een claim indienen. Het ergste dat gebeurt is dat easyJet aantoont dat de storing de oorzaak was, en dan weet je het tenminste zeker.
Waar je altijd recht op hebt
Los van de vraag wie schuld heeft, blijft de verzorging gewoon gelden. Bij een vlucht tot 1500 kilometer heb je na twee uur wachten recht op eten en drinken, bij langere vluchten binnen Europa na drie uur. Moest je overnachten, dan hoort daar een hotel met vervoer bij. Heb je dat zelf betaald, stuur de bonnetjes dan naar de maatschappij, ook bij een storing bij de verkeersleiding. Ging je vlucht helemaal niet, dan kies je zelf tussen je geld terug of een nieuwe vlucht. Hoe dat bij een eerdere verstoring op Schiphol zelf uitpakte, lees je in ons stuk over de baan die dicht moest door een brand.
Vlieg je de komende dagen naar Italië, dan is er voorlopig geen nieuwe landelijke actie in de luchtvaart aangekondigd. De algemene staking van 30 oktober geldt volgens Missionline uitdrukkelijk niet voor de luchtvaart. Kijk een dag voor vertrek wel even in de app van je maatschappij, want of ENAV de oorzaak van vrijdag helemaal heeft opgelost, is nog niet gemeld.
De redactie van travelfocus.nl schrijft over reizen in Nederland en Europa: routes, plekken die de moeite waard zijn en praktische voorbereiding. Vragen of een correctie? Mail naar info@feelingcontent.nl.