De rechtszaak over de natuurvergunning van Schiphol gaat waarschijnlijk naar het Europese Hof van Justitie in Luxemburg. Op 27 oktober besprak de Raad van State met alle partijen of er zogeheten prejudiciële vragen naar het Hof moeten. Schiphol wil dat graag, en ook het ministerie ziet er waarde in. Gebeurt het, dan gaat de zaak volgens NU.nl pas in 2028 verder. Twee jaar extra onzekerheid dus, over een luchthaven die op dit moment zonder geldige natuurvergunning vliegt.
Dat klinkt als iets wat je als reiziger direct zou moeten merken. Toch is dat voorlopig niet zo. Om te snappen waarom, moet je twee dingen uit elkaar houden die in het nieuws vaak door elkaar lopen.
Twee regels, twee verschillende plafonds
Het aantal vluchten op Schiphol wordt geregeld in het luchthavenverkeerbesluit. Daarin staat sinds dit najaar een plafond van 478.000 vluchten per jaar, met maximaal 27.000 nachtvluchten. Dat is de regel die bepaalt hoeveel stoelen er vanaf Schiphol te koop zijn. Wat dat plafond voor je ticket betekent, zochten we eerder uit in ons stuk over het plafond van 478.000 vluchten. En hoe het zit met de nieuwe geluidsgrenzen die op 1 november ingaan, lees je in ons stuk over de geluidsgrenzen rond Schiphol.
De natuurvergunning is iets anders. Die gaat over stikstof die bij het vliegen, taxiën en al het verkeer van en naar de luchthaven neerslaat in beschermde natuurgebieden. Schiphol kreeg die vergunning in 2023 van de toenmalige minister Van der Wal. De rechtbank in Den Haag vernietigde hem in juni 2025, omdat het besluit niet zorgvuldig was voorbereid en onvoldoende gemotiveerd. Schiphol vroeg de Raad van State om die uitspraak te schorsen, maar kreeg in september 2025 nul op het rekest, meldde de NOS. Sindsdien vliegt Schiphol formeel zonder natuurvergunning.
Waarom er toch gewoon gevlogen wordt
Een luchthaven zonder vergunning die gewoon doorvliegt, dat schuurt. Natuurorganisaties als MOB, Milieudefensie en Greenpeace noemen het dan ook illegaal vliegen. Maar de rechter zei in 2025 al dat een gedwongen stop niet aan de orde was, en Schiphol liet toen weten dat er geen directe gevolgen waren voor het aantal vluchten. Het kabinet heeft een gedoogregeling getroffen. Die loopt volgens het Reformatorisch Dagblad tot eind volgend jaar, en het is nog niet duidelijk of hij wordt verlengd.
Voor de reiziger betekent dat: de vluchten die nu in de dienstregeling staan, blijven gewoon vertrekken. Er is geen rechter die morgen een deel van de vluchten schrapt. Wie voor deze winter of komende zomer geboekt heeft, hoeft zich over deze zaak geen zorgen te maken.
Waar het om draait bij het Europese Hof
De kern van de zaak is de vraag of Schiphol een nieuw project is dat een vergunning nodig heeft. Schiphol vindt van niet. De luchthaven stelt dat het altijd één en hetzelfde project is geweest, en dat Nederlandse rechters de Europese natuurregels te streng uitleggen. Daardoor zou een vergunning bijna onmogelijk te krijgen zijn. De rechtbank en de natuurorganisaties zien dat anders. Zij vinden dat alle activiteiten van Schiphol beoordeeld moeten worden op hun effect op beschermde natuur. Het ministerie van Landbouw zit ertussenin. Dat vindt dat Schiphol met de aanleg van de Polderbaan in 2003 al een veranderd project werd dat een vergunning nodig heeft, maar ziet toch waarde in uitleg uit Luxemburg.
Op de zitting ging het nadrukkelijk niet over de vraag of de vergunning geldig is, schreef SchipholWatch vooraf. Het ging alleen over de vraag of er vragen naar het Hof moeten. Een uitspraak daarover kwam er op 27 oktober nog niet. Wat het Hof straks zegt, heeft volgens SchipholWatch ook gevolgen buiten de luchtvaart, voor vergunningen in landbouw, industrie en infrastructuur.
Wanneer je het wel kunt gaan merken
Op korte termijn verandert er voor je vlucht dus niets. Het risico zit later. Schiphol waarschuwt zelf dat als het een vergunning nodig heeft die het niet kan krijgen, de Polderbaan moeilijk of helemaal niet meer te gebruiken is. Dat is de baan die het meeste verkeer verwerkt en die zo ligt dat er relatief weinig mensen onder wonen. Minder gebruik van die baan zou betekenen dat er meer over andere banen moet, met meer overlast, of dat er minder vluchten passen. Dat is het scenario waarin vliegen vanaf Schiphol echt schaarser en duurder kan worden.
Maar dat scenario ligt op zijn vroegst na 2028, als het Hof heeft gesproken en de Raad van State daarna een einduitspraak doet. Tot die tijd hangt veel af van de vraag of de gedoogregeling wordt verlengd. Dat is het moment om in de gaten te houden.
Onze lezing is dat deze zaak voor de reiziger vooral onzekerheid op lange termijn oplevert, niet op korte termijn. Voor maatschappijen die hun netwerk jaren vooruit plannen is dat lastiger. Een maatschappij die niet weet hoeveel ruimte ze over drie jaar heeft, investeert liever ergens anders. Dat zie je nu al bij reizigers die naar Düsseldorf of Weeze uitwijken, zoals we beschreven in ons stuk over vliegen vanaf Düsseldorf of Weeze, al heeft dat meer met de vliegbelasting te maken dan met stikstof. Voor je vakantie van volgend jaar boek je gewoon zoals je gewend bent.
De redactie van travelfocus.nl schrijft over reizen in Nederland en Europa: routes, plekken die de moeite waard zijn en praktische voorbereiding. Vragen of een correctie? Mail naar info@feelingcontent.nl.