Het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken heeft reizigers naar Nederland gewaarschuwd voor lange en ingrijpende bagagecontroles op Schiphol. Aanleiding is een nieuw Nederlands verbod op goederen uit Israëlische nederzettingen, dat sinds 22 september geldt. Het AD sprak van een grote rel. Tegelijk zeggen passagiers en vertegenwoordigers van de Joodse gemeenschap in Nederland dat het allemaal wel meevalt. Wie binnenkort vliegt, zeker vanuit Israël, wil weten wat er nu echt aan de hand is. Wij zetten de feiten op een rij.
Welke regel er sinds 22 september geldt
Nederland heeft een handelsmaatregel ingevoerd tegen goederen uit wat de overheid onrechtmatige Israëlische nederzettingen noemt. Het gaat om nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever, in Oost-Jeruzalem en op de Golanhoogten. Invoeren, kopen en verkopen van goederen die daar helemaal of deels zijn gemaakt of verkregen, is verboden. Dat geldt voor bedrijven, maar volgens de Douane ook voor wat reizigers in hun bagage meenemen. Souvenirs, cadeaus en spullen voor eigen gebruik vallen er allemaal onder, ongeacht wanneer je ze hebt gekocht.
Belangrijk om te weten is dat het verbod voor alle routes naar Nederland geldt. Vlieg je via een ander Europees land, of kom je over land binnen, dan gelden dezelfde regels. Welke plaatsen precies als nederzetting gelden, staat in een lijst met postcodes die de Europese Unie publiceert.
Wat er klopt en wat niet
De berichten van de afgelopen dagen spreken elkaar op een paar punten flink tegen. Dit is wat de bronnen er tot nu toe over zeggen.
| Bewering | Wat de bronnen zeggen |
|---|---|
| Er geldt een nieuw verbod voor reizigers | Klopt. Sinds 22 september mag je geen goederen uit de nederzettingen meer meenemen in je bagage. |
| Hele vluchten uit Israël worden doorzocht | Klopt niet. Bij een vlucht van El Al uit Tel Aviv werden volgens het Centraal Joods Overleg ongeveer vijftien reizigers gecontroleerd, niet alle passagiers. |
| Er wordt op nationaliteit of geloof geselecteerd | Volgens de Douane niet. Bagage wordt geselecteerd op basis van objectieve informatie en risico’s. |
| Iedereen op Schiphol krijgt extra controles | Klopt niet. De Douane controleert steekproefsgewijs, zoals altijd. Een woordvoerder zei dat de dienst niet elk vliegtuig kan controleren. |
| Op overtreding staat een zware straf | Klopt voor opzettelijke overtreding, waar de wet maximaal zes jaar cel op zet. Ook wie iets vrijwillig afgeeft, krijgt een proces-verbaal, en het Openbaar Ministerie beslist over een straf. |
Wat gecontroleerde passagiers vertellen, bevestigt dat beeld. De Engelstalige krant The Times of Israel sprak met reizigers van die vlucht. Hun bagage ging door een scanner en werd soms geopend, en een van hen omschreef de controle als ongebruikelijk en intimiderend. Een ander werd helemaal niet gecontroleerd. Volgens andere reizigers vroegen douaniers vooral naar wijn, dadels en olijven, producten die uit de nederzettingen kunnen komen. Minister Tom Berendsen van Buitenlandse Zaken heeft gezegd dat de maatregel niet tegen Israël als land gericht is.
Onze conclusie is dat de regel zelf echt is en ook echt voor reizigers geldt, maar dat het beeld van urenlange controles van complete vluchten niet klopt. Het gaat om de gewone steekproeven van de Douane, met nu ook vragen over de herkomst van producten.
Wat dit betekent als je vliegt
Kom je niet uit Israël of de Palestijnse gebieden, dan merk je hier niets van. Voor een gewone vakantievlucht naar Spanje of Turkije verandert er op Schiphol niets, en de drukte bij de grenscontrole op Schiphol heeft een andere oorzaak.
Reis je wel naar Israël of de regio, dan zijn dit de punten waar je op let.
- Kijk naar etiketten en verpakkingen. Staat er een plaats op die in de EU-lijst voorkomt, of is de herkomst onduidelijk, dan kun je het product beter laten liggen.
- Vraag de verkoper waar iets vandaan komt. Bewaar bonnetjes en documenten waaruit de herkomst blijkt, zodat je die bij een controle kunt laten zien.
- Twijfel je, neem het dan niet mee. Dat is ook het advies van de Douane zelf. Denk aan wijn, olijfolie, dadels, cosmetica en souvenirs.
- Meld het bij aankomst. Heb je toch iets bij je waarvan je de herkomst niet zeker weet, ga dan bij aankomst naar de balie voor aangifte van goederen.
Vindt de Douane bij een controle toch een verboden product, dan kun je er vrijwillig afstand van doen of wordt het in beslag genomen. De Douane maakt dan een proces-verbaal op en het Openbaar Ministerie beslist over het vervolg. Hoe hoog een eventuele boete voor een reiziger uitvalt, maakt de Douane niet bekend.
Hoe het verder gaat
Nederland staat niet alleen. Ook Ierland, België, Spanje, Frankrijk, Canada en het Verenigd Koninkrijk hebben vergelijkbare maatregelen ingevoerd of bereiden die voor, schrijft het Engelstalige DutchReview. Het Israëlische ministerie laat weten de berichten te onderzoeken. Voor reizigers is het advies simpel. Weet wat je in je koffer hebt, en laat producten waarvan je de herkomst niet kent liever achter. Dan is een controle, als die al komt, in een paar minuten voorbij.
De redactie van travelfocus.nl schrijft over reizen in Nederland en Europa: routes, plekken die de moeite waard zijn en praktische voorbereiding. Vragen of een correctie? Mail naar info@feelingcontent.nl.