Er is een moment op elke lange vlucht dat je schoenen weer aan moeten. Je hebt ze bij het opstijgen uitgeschopt, je hebt negen uur op sokken gezeten, en nu blijkt dat het ding waar je vanochtend zo in stapte niet meer over je wreef gaat.
Dat gebeurt niet omdat je schoen krimpt. Het gebeurt omdat je voet groter is geworden, en dat komt door een combinatie van twee dingen die allebei bij vliegen horen.
Wat er in de cabine gebeurt
Een vliegtuig kruist op ongeveer tien kilometer hoogte, waar de luchtdruk veel te laag is om te ademen. De cabine wordt daarom kunstmatig op druk gehouden, maar niet op de druk op zeeniveau. Dat zou te veel vragen van de romp. In de praktijk komt de cabinedruk overeen met wat je op zo’n 1.800 tot 2.400 meter hoogte zou voelen, ruwweg driekwart tot tachtig procent van de druk beneden.
Je zit dus, zonder dat je het merkt, een halve dag op de hoogte van een flinke bergpas. Je lichaam reageert daar op, onder meer doordat weefsel iets uitzet en vocht zich anders verdeelt. Je schoen gaat daar niet in mee. Leer rekt nog een beetje mee met een voet die uitzet, een stugge rubberzool doet dat niet.
Daar komt het tweede ding bij, en dat is het saaie. Je zit stil. Uren achter elkaar, met je knieën in een hoek van negentig graden en je voeten op de grond.
De pomp in je kuit staat uit
Bloed dat in je voeten is aangekomen moet weer omhoog, en je hart krijgt dat niet in zijn eentje voor elkaar. Daar heeft het je kuitspier bij nodig. Die drukt bij elke afzet de aderen in je kuit leeg, en zolang je loopt gebeurt dat een paar duizend keer per uur.
Op stoel 34B gebeurt het nul keer. Wat overblijft is de zwaartekracht, die bloed en vocht naar het laagste punt trekt. Dat je enkels dik worden en je polsen niet, terwijl de cabinedruk overal hetzelfde is, komt dus niet door de hoogte maar door de stoel.
De combinatie is wat vliegen anders maakt dan een lange dag op kantoor. Je zit langer stil dan je normaal zou doen, in omstandigheden waarin je lichaam toch al vocht anders verdeelt.
Wat er wel werkt
Loop elk uur even. Dat is het effectiefste dat er is en het kost je niets. Naar het toilet en terug is genoeg, want het gaat om die kuitspier en niet om de afstand.
Kun je niet weg omdat je buurman slaapt, dan kom je met je voeten rollen een heel eind. Tenen omhoog, hielen omhoog, om en om, een minuut of twee. Niemand die het ziet en je kuit gaat er net zo goed van aan.
Drink water en sla de tweede wijn over. Cabinelucht is extreem droog, wat het probleem niet veroorzaakt maar wel verergert. Zelf iets meenemen mag prima, binnen de regels voor eten en drinken aan boord. En hou je schoenen aan bij het opstijgen en landen, of trek ze in elk geval ruim voor de daling weer aan. Veters helpen daarbij, want die zet je zonder gedoe een gaatje losser. Een licht wandelmodel van KEEN werkt daarom goed op een reisdag.
De kous die vliegers al jaren dragen
Compressiekousen zijn onder frequent flyers al lang geen bijzonderheid meer. Zo’n kous oefent onderaan de meeste druk uit en laat je onderbeen daarboven meer ruimte, waardoor er onderweg minder vocht in je enkels blijft hangen dan wanneer je op blote benen zit.
Sockwell heeft uitgezocht waarom je voeten juist in de lucht opzwellen en wat compressie daaraan verandert. Praktisch punt uit eigen ervaring. Trek ze aan vóór je naar het vliegveld gaat, niet in de rij bij de gate. Over een al opgezette voet krijg je ze veel lastiger heen.
Kies merinowol boven synthetisch als je de keuze hebt. Een cabine is droog en koud bij de vloer, en wol regelt dat een stuk beter zonder dat je voeten gaan zweten.
Op een vlucht korter dan drie uur is het eerlijk gezegd overdreven. Vanaf een uur of zes stilzitten wordt het interessant, en op de echt lange routes naar Azië of de westkust van Amerika merk je het verschil bij aankomst het duidelijkst.
En dan sta je op Schiphol
De schoenkeuze voor de reisdag zelf krijgt meestal de minste aandacht, en dat is precies verkeerd om. Een strakke nette schoen of een laars met een rits die precies past, is bij vertrek comfortabel en bij aankomst een probleem.
Neem iets met een ruime pasvorm dat je onderweg wijder kunt zetten, en let erop dat de zool het houdt als je bij aankomst meteen een paar kilometer met je koffer moet lopen. Je loafers van Lazamani zijn er voor de eerste avond op je bestemming, en die reizen prima mee in de koffer.
Dat klinkt als een detail. Op de terugweg, met een voet die een halve maat groter is dan bij vertrek, is het het verschil tussen doorlopen en op een bankje zitten worstelen met je veters.
De redactie van travelfocus.nl schrijft over reizen in Nederland en Europa: routes, plekken die de moeite waard zijn en praktische voorbereiding. Vragen of een correctie? Mail naar info@feelingcontent.nl.