Negen Schengenlanden hebben extra tijd gekregen om het Europese in- en uitreissysteem volledig in te voeren, en Nederland is er daar een van. Dat meldde Up in the Sky deze week. De harde datum van 6 september, waarop iedereen biometrisch geregistreerd had moeten zijn, is losgelaten. Dat roept bij veel reizigers dezelfde vraag op, namelijk of je nu wel of niet je vingerafdruk moet laten scannen als je de grens over gaat.
Voor wie het EES eigenlijk geldt
Hier zit het grootste misverstand. Het Entry/Exit System registreert reizigers van buiten de Europese Unie die voor een kort verblijf de Schengenzone in of uit reizen, dus maximaal negentig dagen binnen een periode van honderdtachtig dagen. Van hen worden de gezichtsscan, de vingerafdrukken en de gegevens uit het reisdocument vastgelegd, in plaats van een stempel in het paspoort.
Heb je een Nederlands paspoort, dan word je niet in het EES opgenomen. Dat geldt ook voor burgers van de andere EU-landen en van IJsland, Liechtenstein, Noorwegen en Zwitserland. Wie van buiten de EU komt maar een verblijfsvergunning of een langlopend visum van een EES-land heeft, valt er evenmin onder, en hetzelfde geldt voor familieleden van een EU-burger met een verblijfskaart. Dat staat zo omschreven bij de Europese Commissie.
Wat er dan precies is uitgesteld
Het systeem zelf draait al. Sinds 10 april 2026 is het EES aan alle buitengrenzen van de Schengenzone in gebruik. Wat nu is opgeschoven, is het moment waarop de biometrie overal en altijd moet worden afgenomen. Negen landen mogen die registratie tijdelijk laten vallen als het te druk wordt aan de balie, en Nederland maakt daar gebruik van.
De reden is techniek. De Koninklijke Marechaussee laat weten dat er nationaal en Europees hard wordt gewerkt aan de stabiliteit en de functionaliteit van het systeem. Schiphol zelf erkent dat de wachttijden bij de grenscontrole voor reizigers met een niet-EU-paspoort op piekmomenten langer zijn dan gewenst. Wij schreven eerder al over de wachttijden die het EES bij grenscontroles oplevert.
Wat je er als Nederlandse reiziger van merkt
Vlieg je binnen Schengen, dan verandert er niets, want daar is geen grenscontrole. Vlieg je naar een bestemming buiten de Unie, dan loop je op de terugweg langs dezelfde balies als de reizigers die wel geregistreerd moeten worden. Daar zit het praktische gevolg. Je eigen controle gaat snel, maar de rij ervoor kan traag zijn, zeker in de ochtendpiek en bij aankomst van meerdere langeafstandsvluchten tegelijk.
Reis je met iemand die geen EU-paspoort heeft, dan is het verstandig om vooraf af te spreken dat je elkaar na de controle weer treft. Jullie gaan namelijk door verschillende rijen en de een is er veel sneller doorheen dan de ander.
Wat dit betekent voor je overstaptijd
Voor een rechtstreekse vlucht is dit vooral een kwestie van geduld bij aankomst. Bij een overstap buiten Schengen ligt het anders. Wie op een luchthaven buiten de Unie overstapt en daar door een paspoortcontrole moet, kan bij een krappe overstap in de knel komen. Een uur is in die situatie weinig, zeker als je bagage moet worden overgeladen.
Houd er ook rekening mee dat het uitstel niet betekent dat de biometrie helemaal van tafel is. Zodra het systeem stabiel draait, wordt de registratie alsnog overal afgenomen, en dan kost die eerste keer per reiziger gewoon een paar minuten. Hoe de Europese grenscontroles er dit jaar verder uitzien, hebben we op een rij gezet in ons overzicht van de veranderingen met ETIAS en EES.
Wat je nu concreet doet
Neem bij een reis buiten Schengen extra tijd voor de grenscontrole bij terugkomst, en plan je vervolgvervoer daar ruim omheen. Zorg dat je paspoort nog ruim geldig is, want een document dat de machine niet vlot leest kost aan de balie de meeste tijd. En vraag je reisgenoot met een niet-EU-paspoort om een leesbaar document bij de hand te houden, want de scan van het paspoort is de eerste stap en meteen de stap waar het het vaakst misgaat.
Dat dit uitstel er komt vind ik eerlijk gezegd verstandiger dan het alternatief. Een systeem dat op papier compleet is maar in de praktijk vastloopt aan de balie is voor niemand winst, en een luchthaven die mag pauzeren op het drukste uur houdt de rij tenminste in beweging.
De redactie van travelfocus.nl schrijft over reizen in Nederland en Europa: routes, plekken die de moeite waard zijn en praktische voorbereiding. Vragen of een correctie? Mail naar info@feelingcontent.nl.